Ataxie (coördinatiestoornissen)

Mensen met ataxie hebben moeite de coördinatie van bewegingen.

Ataxie (coördinatiestoornissen)

Bij ataxie (coördinatiestoornissen) is het probleem samen te vatten als:

Mensen met ataxie hebben moeite met de coördinatie van bewegingen. Meest opvallend bij ataxie zijn vaak de “dronkenmansloop” en de “dronkenmansspraak”.
Onhandigheid van de handen is meestal ook zichtbaar. Ataxie kan in het gehele lichaam aanwezig zijn maar kan zich ook beperken tot een deel daarvan.

Oorzaken

Ataxie kan worden veroorzaakt vanuit alle delen van het zenuwstelsel: de hersenen (met name de kleine hersenen, oftewel het “cerebellum”), het ruggenmerg en de zenuwen. De meest voorkomende oorzaak van ataxie is een overdosis alcohol. Iedereen kent dat wel, ofwel uit eigen ervaring ofwel door het bij iemand anders gezien te hebben. Naast alcohol (zowel een acute overdosis als chronisch misbruik) zijn er vele andere oorzaken van een ataxie, waaronder:

  • Tekort aan bepaalde vitamines, met name B1 en B12.
  • Bepaalde medicijnen waaronder anti-epileptica, bijvoorbeeld gabapentine (merknaam: Neurontin).
  • Een beschadiging in de hersenen: bijvoorbeeld als gevolg van een herseninfarct of -bloeding. Hierbij ontstaat er over het algemeen een ataxie aan één zijde van het lichaam.
  • Een beschadiging in het ruggenmerg: bijvoorbeeld als gevolg van een nekletsel. Hierbij kan een ataxie onder het niveau van de afwijking ontstaan (zo kan er in geval een probleem in de nek wel atactisch lopen maar geen atactisch spreken zijn).
  • Een beschadiging in de zenuwen, oftewel “polyneuropathie”. Om de bewegingen goed aan te kunnen sturen hebben de hersenen voortdurend informatie vanuit de rest van het lichaam nodig. Als de zenuwen vanuit de armen en benen onvoldoende signalen kunnen doorgeven aan de hersenen dan kan het gevolg een ataxie in armen en benen zijn.
  • MSA, oftewel multipele systeem atrofie. Bij deze ziekte is er naast ataxie ook sprake van ernstige “autonome verschijnselen”. Een van die verschijnselen is orthostatische hypotensie. Daarbij is het probleem dat de bloeddruk in staande positie onvoldoende op peil gehouden kan worden. Dat veroorzaakt duizeligheid waardoor mensen maar kort kunnen blijven staan. Een ander autonoom verschijnsel is urine-incontinentie. Er zijn overigens twee vormen van MSA: het type MSA met ataxie noemt men MSA-C. Bij MSA-P komt geen ataxie maar “parkinsonisme” voor (zie aldaar).
  • Diverse erfelijke ziekten: bijvoorbeeld “autosomaal dominante cerebellaire ataxie” (ADCA). Veel nuttige informatie over erfelijke ataxie is te vinden op de website van de ADCA/Ataxie Vereniging.

Behandeling

Behandeling Ataxie (coördinatiestoornissen)

Als er behandelbare oorzaken zijn dan is de behandeling daarop gericht. Als er geen behandelbare oorzaak is, dan zijn de behandelmogelijkheden helaas erg beperkt. In lopende wetenschappelijke studies wordt gezocht naar goede medicijnen maar vooralsnog zijn die er helaas niet.

Het is van belang om in beweging te blijven. Begeleiding door een fysio- of oefentherapeut is vaak nuttig. Bij spraak- en slikstoornissen is behandeling door een logopedist zinvol. Adressen van gespecialiseerde therapeuten in de buurt zijn te vinden op de website de ADCA/Ataxie Vereniging, www.ataxie.nl/adca-ataxie-paramedische-zorgkaart.

Soms zijn er ook andere klachten dan ataxie. Voor sommige van deze verschijnselen zijn behandelingen beschikbaar. Zo zijn er diverse mogelijkheden om de ernst van de orthostatische hypotensie bij MSA te verminderen. Zo mogelijk wordt bloeddrukverlagende medicatie gestopt. Verder wordt vaak geadviseerd om meer te drinken, meer zout te eten en te slapen met het hoofdeinde van het bed op klossen. Een volgende stap is het gebruik van medicatie: fludrocortison (Florinef, Fludrace) en midodrine (Gutron) zijn de meest gebruikte. Helaas wordt midodrine niet altijd vergoed door de ziektekostenverzekeraar.

Heeft u nog vragen? Stel ze aan uw neuroloog!

De behandeling wordt vergoed vanuit uw basisverzekering. Lees hier meer over vergoedingen.

Contact

Meer informatie hierover?

Vul het onderstaande formulier in en we nemen zo snel mogelijk contact op.